RYCZAŁT A REFAKTUROWANIE MEDIÓW W JDG

NSA: nie zapłacisz podatku od kwot, które nie są Twoim przychodem

Wyrok II FSK 559/23 przełamuje fiskalną linię organów

Opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych od lat budziło poważne kontrowersje w przypadku przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, którzy zajmują się wynajmem nieruchomości. Szczególnie problematyczne było pytanie, czy zwrot kosztów mediów refakturowanych na najemców należy uznać za przychód podlegający opodatkowaniu.

W wyroku o sygn. akt II FSK 559/23 Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stanął po stronie podatników na ryczałcie, odrzucając dotychczasowe, restrykcyjne podejście fiskusa.

Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy na ryczałcie (JDG)

Spór dotyczył osoby fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą, która:

• rozliczała się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych,
• wynajmowała nieruchomości (biura i magazyny),
• obciążała najemców kosztami zużycia mediów (energia, woda, gaz),
• refakturowała media bez marży, w kwocie odpowiadającej faktycznemu zużyciu.

W umowach najmu:

• czynsz był określony odrębnie,
• media nie stanowiły elementu wynagrodzenia,
• najemcy zwracali wyłącznie rzeczywiste koszty.

Mimo to organy podatkowe uznały, że całość kwot otrzymywanych od najemców — w tym media — stanowi przychód, który powinien zostać opodatkowany ryczałtem.

Dlaczego fiskus opodatkowywał media przy ryczałcie?

Stanowisko organów podatkowych było szczególnie dotkliwe właśnie dla osób na ryczałcie, ponieważ:

• ryczałt nie pozwala na rozliczanie kosztów,
• przychodem jest co do zasady każda kwota otrzymana przez podatnika,
• fiskus utożsamiał wpływ środków na konto z powstaniem przychodu.

W praktyce prowadziło to do sytuacji, w której przedsiębiorca:

• płacił podatek od prądu, wody czy gazu,
• mimo że środki te w całości trafiały do dostawców,
• a on sam nie osiągał żadnego realnego zysku.

Co powiedział NSA w wyroku II FSK 559/23?

NSA nie zgodził się z taką wykładnią przepisów i wskazał kilka kluczowych zasad.

🔹 Ryczałt nie oznacza opodatkowania „wszystkiego”

Sąd podkreślił, że nawet przy ryczałcie warunkiem powstania przychodu jest realne przysporzenie majątkowe. Sam fakt otrzymania środków pieniężnych nie jest wystarczający.

🔹 Zwrot kosztów mediów to nie przychód

Refakturowanie mediów „1:1” oznacza jedynie przeniesienie kosztu na faktycznego konsumenta, czyli najemcę. Środki te mają charakter przejściowy i nie powiększają majątku przedsiębiorcy.

🔹 Przychodem w JDG jest czynsz

NSA jednoznacznie wskazał, że jedynym przychodem przedsiębiorcy z tytułu najmu jest czynsz, jako jego wynagrodzenie. Media zużywane przez najemców nie są elementem tego wynagrodzenia.

🔹 Znaczenie art. 14 ust. 3 pkt 3a ustawy o PIT

Sąd potwierdził, że zwrot wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów nie stanowi przychodu, co ma pełne zastosowanie także do przedsiębiorców opodatkowanych ryczałtem.

A jak było wcześniej? Niekorzystne interpretacje dla JDG na ryczałcie

Przez lata Krajowa Informacja Skarbowa prezentowała w interpretacjach indywidualnych stanowisko całkowicie odmienne od tego, które przyjął NSA.

🔻 Interpretacja z 29 maja 2019 r.

nr 0115-KDIT3.4011.112.2019.2.PSZ

Organ uznał, że:

• zwrot kosztów mediów jest przychodem z JDG,
• media są elementem usługi najmu,
• brak marży nie ma znaczenia,
• opodatkowaniu ryczałtem podlega całość kwot otrzymanych od najemców.

🔻 Interpretacja z 11 kwietnia 2022 r.

nr 0113-KDIPT2-2.4011.1269.2021.2.KR

Dyrektor KIS stwierdził, że:

• nawet refakturowanie „1:1” generuje przychód,
• przedsiębiorca działa we własnym imieniu,
• przy ryczałcie nie bada się ekonomicznego przysporzenia.

🔻 Inne interpretacje tej samej linii

Podobne tezy pojawiały się m.in. w interpretacjach:

• 0115-KDIT1.4011.341.2021.1.MR,
• 0113-KDIPT2-1.4011.1067.2021.2.MD.

Wszystkie one opierały się na uproszczonym założeniu:
„skoro pieniądze wpłynęły na konto JDG — to jest przychód”.

Co zmienia wyrok NSA dla przedsiębiorców na ryczałcie?

Wyrok II FSK 559/23:

• przełamuje dotychczasową praktykę organów,
• daje realną ochronę przedsiębiorcom na ryczałcie,
• pozwala nie opodatkowywać kwot, które nie są dochodem ani przychodem w sensie ekonomicznym,
• ma szczególne znaczenie dla JDG, gdzie refakturowanie mediów jest powszechne.

O czym trzeba pamiętać w praktyce?

Aby bezpiecznie stosować wnioski z wyroku:

• czynsz i media muszą być wyraźnie rozdzielone w umowie,
• media powinny być rozliczane według faktycznego zużycia,
• refakturowanie powinno następować bez marży,
• dokumentacja musi jasno pokazywać, że przedsiębiorca nie zarabia na mediach.