DZIAŁALNOŚĆ NIEZAREJESTROWANA -CZY ZA WSPÓŁPRACĘ TRZEBA PŁACIĆ ZUS?

Czy za współpracę z osobą na działalności nierejestrowanej trzeba płacić ZUS? Nowa interpretacja ZUS (DI/200000/43/1309/2025)

W dniu 16 stycznia 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał istotną interpretację indywidualną (nr DI/200000/43/1309/2025), która może znacząco wpłynąć na sposób rozliczania współpracy z osobami prowadzącymi tzw. działalność nierejestrowaną.

Interpretacja ta podważa popularne przekonanie, że taka forma aktywności automatycznie wyklucza obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.

Stan faktyczny – o co chodziło?

Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą, który nawiązał jednorazową współpracę z osobą działającą w ramach działalności nierejestrowanej.

Zakres współpracy obejmował:

• wykonanie usługi prania wykładziny,
• brak zawarcia pisemnej umowy,
• rozliczenie usługi na podstawie rachunku wystawionego przez wykonawcę.

Relacja miała charakter typowego układu „usługodawca – klient”.

Przedsiębiorca uznał, że:

• osoba wykonująca usługę nie prowadzi działalności gospodarczej (bo działa nierejestrowanie),
• nie została zawarta umowa cywilnoprawna,
• w związku z tym nie powstaje obowiązek zgłoszenia do ZUS ani opłacania składek.

Stanowisko przedsiębiorcy

Wnioskodawca argumentował, że:

• działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą,
• nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych,
• katalog tytułów ubezpieczeniowych (art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) nie obejmuje takiej sytuacji,
• brak umowy wyklucza zastosowanie przepisów o zleceniu.

W konsekwencji uznał, że nie powinien traktować wykonawcy jak zleceniobiorcy.

Stanowisko ZUS – kluczowe rozstrzygnięcie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał to stanowisko za nieprawidłowe.

W interpretacji nr DI/200000/43/1309/2025 ZUS podkreślił kilka istotnych kwestii:

1. Działalność nierejestrowana a ZUS

ZUS potwierdził, że:

• działalność nierejestrowana nie jest działalnością gospodarczą,
• sama w sobie nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych.

Jednocześnie jednak wskazał:

brak obowiązku z jednego tytułu nie wyklucza obowiązku z innego.

2. Kluczowy jest charakter relacji, a nie jej nazwa

Najważniejszy wniosek z interpretacji:

o obowiązku ZUS decyduje faktyczny charakter współpracy, a nie jej formalne nazwanie.

Jeżeli relacja odpowiada umowie o świadczenie usług, to:

• zastosowanie mają przepisy jak dla umowy zlecenia,
• powstaje obowiązek ubezpieczeń społecznych.

3. Brak pisemnej umowy nie ma znaczenia

ZUS wyraźnie zaznaczył, że:

• przepisy nie wymagają formy pisemnej dla umowy o świadczenie usług,
• umowa może zostać zawarta w sposób dorozumiany,
• samo wykonanie usługi i jej rozliczenie wystarcza do uznania, że doszło do stosunku prawnego.

W analizowanym przypadku:

• usługa została wykonana,
• została opłacona,
  co oznaczało, że w praktyce istniała umowa o świadczenie usług.

Skutek: obowiązek ZUS

W konsekwencji ZUS uznał, że:

• osoba wykonująca usługę powinna być traktowana jak zleceniobiorca
  przedsiębiorca ma obowiązek:

• zgłoszenia jej do ubezpieczeń społecznych,
• naliczenia składek,
• opłacenia składek od wynagrodzenia.

Dlaczego ta interpretacja jest tak istotna?

Interpretacja nr DI/200000/43/1309/2025 ma duże znaczenie praktyczne, ponieważ:

• dotyczy bardzo popularnej formy współpracy,
• pokazuje, że działalność nierejestrowana nie daje „tarczy” przed ZUS,
• rozszerza ryzyko na sytuacje, które dotychczas były uznawane za bezpieczne.

Co to oznacza dla przedsiębiorców?

W praktyce oznacza to, że:

• nawet jednorazowa usługa może generować obowiązki składkowe,
• brak umowy pisemnej nie chroni przed ZUS,
• współpraca B2B z osobą na działalności nierejestrowanej może zostać uznana za zlecenie.

Największe ryzyko dotyczy sytuacji, gdy:

• przedsiębiorca „zleca wykonanie pracy” (np. sprzątanie, marketing, pomoc biurowa),
• a nie kupuje standardowej usługi jak klient.

Jak podejść do tego w praktyce?

Warto zadać sobie jedno kluczowe pytanie:

czy kupuję usługę jak klient, czy zlecam wykonanie pracy?

• ✔ zakup usługi → mniejsze ryzyko
• ❗ zlecenie wykonania → możliwy obowiązek ZUS

Wnioski

Interpretacja ZUS z 16 stycznia 2026 r. (nr DI/200000/43/1309/2025) jasno pokazuje, że:

• działalność nierejestrowana nie wyłącza automatycznie obowiązku składkowego,
• decydujące znaczenie ma rzeczywisty charakter współpracy,
• przedsiębiorcy powinni zachować szczególną ostrożność przy takich relacjach.

Przykłady ryzykowne (często ZUS)

• sprzątanie biura firmy
• prowadzenie social media dla firmy
• grafika „na zlecenie”
• pomoc administracyjna
• stała współpraca z jedną firmą

nawet:

• jednorazowo
• bez umowy
• na rachunek